Африкалик “онахонлар” футболни забт этишди! Бу жуда зўр ва таъсирли!

Улар ҳақида кино ҳам суратга олинди. Биз бугун сўзлаб бермоқчи бўлган ҳикоямиз қаҳрамонлари ҳақидаги ҳужжатли фильм 2015 йилда Ню-Йорк шаҳридаги кино фестивалида экран юзини кўрди. 20 дақиқа давом этган фильм ўша куни барча совринларни қўлга киритди. 54-80 ёшдаги “бувижон"ларнинг асос солган “Веҳегула-Веҳегула” клуби ҳақидаги шов-шув ҳали-ҳамон тингани йўқ. Гап нима ҳақида боряпти дейсизми? Ҳозир, SPORTS.uz барчасига батафсил (кичик ҳажмдаги текст билан) изоҳ беради.

Комадан БМТ билан ўйингача!

2003 йил. Африка қитъасидаги хайрия ишлари билан машҳур бўлган Ребеке Нсанвиси жуда оғир хасталикка чалинади. Шунга қарамай, у тушкунликка тушгани йўқ. Аксинча, ёши 50 дан ошиб кетган аёллардан ташкил топган жамоага асос солди. Бу билан чегараланиб қолганида, ҳозир у ҳақда сўз юритмаган бўлардик. Жанубий Африкалик футбол муҳлисаси нафақат ўз жамоаси, балки “бувилар” ўртасида оммавий футболни ривожлантиришга қарор қилади. Аввалига лойиҳа мўжазгина Лимпопо шаҳарчасида оммалашди. Ҳафтасига бир ё икки маротаба ўтказилган футбол учрашувларини томоша қилганлар бу ҳаракат бутун дунёни тез орада забт этишига ишонмагани аниқ.

Кутилмаганда, ғоя “юқумли” бўлиб чиқди. Кўп ўтмай, қўшни республикаларда ҳам шундай жамоалар пайдо бўлишни бошлади. Тез орада илк халқаро даражадаги ўртоқлик ўйини ташкил этилди. “Қора қитъа"да футболнинг энг кам ёритиладиган қатлами ривожланаётганини кўрган БМТ ғояни илгари суришга моддий ва маънавий ёрдам берди.

2016 йилга келиб “Ваҳегула-Ваҳегула” клублари сони 13 тага етди. Эндиликда, Ребеке асос солган жамоа билан машғулот ўтказиш мақсадида қўшни шаҳарлардан "бувижон"лар келишни бошлади. Омма эътибори қаратилгач, ҳаракатнинг кўлами ортиб кетди.

“Ҳозир шифохоналарга борсак, соғлиғимиз анча яхшиланганини сезамиз. Энди соғлом турмуш тарзига риоя қилиб, оиламиз билан бахтли ҳаёт кечиришга ҳаракат қиляпмиз. Бизни фақат ўзимиз тенгқурлар билан тўп тепади деб ўйламанг. Баъзида, эркаклар жамоаларига қарши ҳам ўйнаб турамиз. Тўғри, аксарият “матч”ларда йирик ҳисобда енгиламиз, бироқ бунда эмоция кўпроқ!”-дейди “Веҳегула-Веҳегула” клуби мураббийи 68 ёшли Анна Кгофло.

Футболдан ташқарида ҳам ҳаёт қайнайди. Қаҳрамонларимиз бу ритмдан тушиб қолмасликка уринади. Улардан бири бозорда мева сотса, бошқаси деҳқончилик билан банд. Яна кимлардир набиралар тарбияси билан шуғулланади. Ҳафтада икки маротаба машғулот ва битта ўйин. Бу кўп вақтни олмайди. Уларнинг айтишича, футбол инсон ҳаётини яхшилаб, муаммоларни унутишга ёрдам берар экан.

Фильмда акс этган воқеалар ҳақида билиб олдингиз. Энг қизиғи, кейин бошланди…

Дунёни кезган футболчи “бувилар” аввалига АҚШ, кейин Япония ва Россияда ўртоқлик ўйинларида майдонга чиқишди. Энг қизиғи, Франция сафари чоғида бошланди. Жанубий Африкалик аёллар жамоаси аъзолари Парижга ғалаба учун келганини яшириб ўтирмади. Россия ва АҚШдан фарқли ўлароқ, бу баҳс атрофида анчагина шов-шув кўтарилди. Ўйиндан олдин “қора қитъа"дан келган 56 ёшли футболчи аёлнинг сўзларига қулоқ солинг. Уни тинглаб, ичингиздан нимадир узилиб кетиши аниқ:

“Биз француз аёлларини ютгани келдик. Буни ишонч билан айта оламан. Футболдан ташқари ширин таомлардан лаззатланишим мумкин. Тўғриси, мана шундай ўйинлар сабабли яхши жойда қошиқ-санчқи ишлатиб овқатланиш, тоза ва юмшоқ ўринда ухлаш имкониятимиз бор. Ҳозир 76 ёшдаман. Футбол мени ҳаётга қайтарди. Фуқаролар урушини бир неча бор бошдан кечирган инсон сифатида айтаман, ҳеч қачон бундай бахтли бўлмаганман. Соғлом турмуш тарзига риоя қилганим туфайли ҳозир дориларга муҳтожлигим йўқ.”,-дейди Анна Бума “Cowetanlive” нашри учун берган интервьюсида.

Афсуски, 2019 йилда бутун дунёни қамраб олган COVID-19 барча режаларни барбод қилди. Инсонлар африкалик “бувилар”ни унутишни бошлади, аммо юқорида ёдга олган ҳужжатли фильм бунга имкон бергани йўқ. Орадан йиллар ўтса-да, кино инсонлар қалбидан ўрин эгаллаб бормоқда. Ҳозир, “Веҳегула-Веҳегула” клуби ҳақида деярли бутун ер шарида билишади. Ҳеч нарсадан умид қилмай, шунчаки жуда оғир шароитдаги инсонлар ҳаётига нур олиб кириш мақсадида қилинган иш бутун дунёни қамраб олиши кимнинг ҳаёлига келибди дейсиз?! Ҳозир ижтимоий тармоқларда замон қаҳрамонлари ҳақида баҳс борса, деярли барча жанубий африканинг энг чеккасидаги бир шаҳарчада туриб бутун дунёдаги тенгқурларини яшил майдонга чиқишга ундай олган аёлларни ёдга олиши аниқ.

Я . У