Нега кўпчилик "Арсенал"нинг чемпион бўлишини истамаяпти?

Пешқадам жамоа 20 йилдан ортиқ вақтдан бери чемпионликни қўлга кирита олгани йўқ. Шунга қарамай, нейтрал мухлисларнинг жуда кам қисми уларнинг янги чемпион бўлишидан ҳаяжонланмоқда.

Чоршанба куни "Арсенал"нинг "Брайтон" майдонида 1:0 ҳисобидаги қийин ғалабасидан кейин энг эътиборли жиҳат "Брайтон" бош мураббийи Фабиан Хюрцелернинг "канонирлар" ўйин услубини танқид қилиши эмас, балки унинг фикрлари кўпчиликка жуда танишдек туюлганидир. Англияда гўёки деярли ҳеч ким — "Арсенал" мухлисларидан ёки "Сити"га қарши бўлганлардан ташқари — уларнинг чемпион бўлишини истамаётгандек.

"Агар мен бу ердаги ҳаммадан: "Ростдан ҳам бу ўйин сизга ёқдими?" деб сўрасам, эҳтимол фақат битта одам қўлини кўтаради — у ҳам катта эҳтимол билан "Арсенал" мухлиси бўлади. Бошқалардан эса бундай жавоб чиқмайди", — деди Хюрцелер.

Муваффақиятли жамоалар доимо маълум даражада норозилик ёки ёқтирмаслик уйғотади. Балки чемпион бўлган бирорта жамоа ҳам бутун мамлакат унга қарши эканини ҳис қилмаган ва матбуот етарлича эътироф бермаяпти, деб ўйламаган бўлмаса керак. Масалан, 2019 йил Англия Кубоги финалида "Манчестер Сити" "Уотфорд"ни 6:0 ҳисобида мағлуб этган пайтда, "Сити" мухлисларидан бири "матбуот бизга қарши" дея шикоят қилиш учун "Уэмбли"даги журналистлар хонасигача кириб боргани ҳам ёддан чиқмаслиги керак.

Бироқ бундай муносабат одатда жамоа чемпионликни қўлга киритгандан кейин пайдо бўлади. "Манчестер Юнайтед" 1993 йилдан 2013 йилгача 13 марта чемпион бўлганида ёки "Ливерпуль" 1973–1990 йиллар оралиғида 11 марта ғолиб чиққан даврда, албатта, одамлар улардан чарчаган эди. Аммо "Арсенал" 2004 йилдан бери чемпион бўлгани йўқ. Демак, бу сабаб бўла олмайди.

Унда нима гап? Балки бу "Манчестер Сити"нинг сўнгги йиллардаги ҳукмронлиги билан боғлиқдир. Улар 2018–2024 йиллар оралиғида олти марта, 2012–2024 йиллар оралиғида эса саккиз марта чемпион бўлишди. Шу билан бирга, клубнинг катта молиявий имкониятлари ҳам бор. Шу боис, "Сити"нинг чемпион бўлиши гўё одатий ҳолга айланган. Бошқа клуб мухлислари ҳам бунга аллақачон кўникиб бўлишган.

Бундан ташқари, Премьер-лигада молиявий қоидаларни бузиш бўйича "Сити"га қўйилган 115 та айблов ҳам бор, аммо улар уч йилдан бери ҳал қилинмаган. Шунинг учун айрим мухлислар ўзларини "Сити" фақат қоидаларни бузгани учун ютаяпти, деган фикр билан тасалли беришади. (Албатта, "Сити' бу айбловларни рад этиб келмоқда.) Агар "Арсенал" чемпион бўлса, бу бошқа йирик клублар учун бир турдаги савол бўлади. "Лестер" кичик клублар учун қандай намуна бўлган бўлса, "Арсенал" ҳам юқори поғонадаги клубларга: "Агар улар уддаласа, нега биз эмас?" деган саволни қўяди. "Ливерпуль", "Челси", "Манчестер Юнайтед" ва бошқалар учун ҳам.

Шу билан бирга, бу ерда бироз "бошқаларнинг қийин аҳволидан завқланиш" ҳолати ҳам бор. Ижтимоий тармоқлар буни янада кучайтирди. Одамлар бошқаларнинг муаммоларини кузатишни яхши кўришади. Масалан, "Тоттенхэм"нинг қуйи лигага тушиб кетиш хавфи — Премьер-лиганинг катта "сериал"ида ажойиб сюжет бўлар эди.

Интернетда "Арсенал" мухлисларининг бир қисми жуда таъсирчан ва клубга қарши гўёки доимий фитналар бор, деб ўйлайди. Шу сабабдан ҳам мухлислар телевидениеси айнан "Арсенал" атрофида оммалашган. Уларнинг доимий хавотири ва ҳаяжони бошқалар учун гўё кулгили томошадек туюлади.

Аммо масала фақат "Арсенал" яна иккинчи ўринни олса, қанчалик кулгили бўлар эди, деган фикр билан чекланмайди. Балки бу клубнинг ўзига хос имижи билан боғлиқдир. "Арсенал" кўпинча "элита клуби" сифатида қабул қилинади. Масалан, Буюк Британия бош вазири Кейр Стармер ҳам, унинг Лейбористлар партиясидаги собиқ етакчиси Жереми Корбин ҳам "Арсенал" мухлиси ҳисобланади.

"Эмирейтс" стадиони Лондоннинг Излингтон туманида жойлашган. Бу ҳудуд кўпинча "Янги Лейборизм"нинг рамзий маркази сифатида тасвирланади — гўёки зиёфатлар ва "интеллектуал муҳокамалар" бўладиган жой. Жамоа ҳали "Хайбери" стадионида ўйнаган пайтларда ҳам клубнинг "мармар заллари" ва унинг салобати ҳақида кўп гапирилар эди. Бу тасаввур тўғри ёки нотўғри бўлиши мумкин, аммо бошқа клуб мухлислари уларни шундай қабул қилади. Шунинг учун ҳам улар гўёки "ўзини катта олиш" деб кўрилган нарсани масхара қилишдан завқ олишади.

Хюрцелернинг фикрлари эса яна бир масалани очиқ кўрсатди: "Арсенал"нинг ўйин услуби кўпчиликка ёқмайди. Албатта, зерикарли футбол ҳақидаги шикоятлар доим бўлган ва одатда ёмон мавсум ўтказаётган жамоа мухлисларидан келади. Халқаро футбол қоидалари кенгаши (IFAB) ўйинни тезлаштириш учун ўзгаришлар киритаётгани ҳам муаммо борлигини кўрсатади. Аммо бу ташкилот сўнгги пайтларда жуда тез қарор чиқараётгандек кўринади ва унинг қоидаларга киритган айрим ўзгаришлари доимо ҳам футбол мухлисларининг кайфиятини тўғри акс эттирмаётгандек.

Шунга қарамай, "Арсенал" ўйинида бошқаларни асабийлаштирадиган жиҳат бордек туюлади. "Арсенал" мухлислари сўнгги ҳафтада статистикалар келтириб, уларнинг ўйинлари аслида унчалик ҳам тўхтаб-тўхтаб кетмаслигини исботлашга ҳаракат қилишди. Аммо ташқи кузатувчиларга айнан шундай туюлади.

Микель Артета жамоасида муайян прагматизм бор. Бу услуб чемпионлик олиб келиши мумкин, аммо нейтрал мухлисларнинг қалбини ҳаяжонлантира олмайди. "Манчестер Сити" ўзининг энг яхши даврида одатда кўп узатмалардан иборат комбинация билан ҳужум қилиб, охирида тўпни дарвоза чизиғи ёнидан ортга узатиб, Раҳим Стерлинг томонидан гол билан якунланадиган ҳолатлар билан машҳур эди. "Арсенал"нинг энг хос голи эса — бурчак тўпидан кейин Габриэл Магаляйнс боши билан киритадиган гол.

Шунинг учун ҳам тасодифий кузатувчи бундай ўйиндан катта эстетик завқ олмаслиги табиий.

Албатта, "Арсенал" бунга қарши шундай жавоб бериши мумкин: уларда "Сити"дек ресурслар йўқ ва футболда энг муҳими — ғалаба. Бадиийлик учун очко берилмайди. Қоидалар доирасида қандай бўлмасин ютиш мумкин — аммо бу билан ҳамманинг ҳурматини қозонаман, деб ўйлаш керак эмас.